महावितरणची 21 वर्षांची गौरवगाथा, विकासाच्या वाटेवर नवे शिखर गाठण्याची वाटचाल

महावितरणचा 21 वा वर्धापन दिवस, मागिल 21 वर्षात महावितरणने कामगिरीचे नवनवीन शिखरं पादाक्रांत केली आजेत, 21 वर्षाच्या या प्रवासाचा आढावा घेणारा ‘प्रगतीचा प्रकाश, समृद्धीचा ध्यास: महावितरणच्या गौरवशाली प्रवासाची 21 वर्षे’ हा लेख सोबत पाठवित आहे. या लेखास शनिवार, दि. 6 जून 2026 च्या अंकात प्रसिद्ध करावा, ही विनंती.

प्रगतीचा प्रकाश, समृद्धीचा ध्यास: महावितरणच्या गौरवशाली प्रवासाची 21 वर्षे

दोन दशकांचा गौरवशाली प्रवास महाराष्ट्राच्या सर्वांगीण विकासात ज्या घटकाने सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे, ती म्हणजे ‘महावितरण’ 2005 मध्ये महाराष्ट्र राज्य विद्युत मंडळाच्या पुनर्रचनेतून उदयाला आलेल्या महावितरणने गेल्या 21 वर्षांत एक अत्यंत खडतर पण तितकाच प्रेरणादायी प्रवास केला आहे. आज जेव्हा आपण या प्रवासाकडे पाहतो, तेव्हा केवळ एका कंपनीची प्रगती दिसत नाही, तर महाराष्ट्राच्या सामाजिक, औद्योगिक आणि कृषी क्षेत्राच्या उत्थानाची एक महागाथा समोर येते. 21 वर्षांचा हा टप्पा म्हणजे महाराष्ट्राच्या उज्वल भविष्याचा पाया अधिक भक्कम झाल्याची साक्ष आहे.

पायाभूत सुविधांचे जाळे आणि तंत्रज्ञानाची जोड : महावितरणचा हा प्रवास केवळ वीज पोहोचवण्यापुरता मर्यादित नव्हता, तर ती एक तांत्रिक क्रांती होती. सुरुवातीच्या काळात जुन्या आणि कालबाह्य वीज वाहिन्यांचे जाळे होते, ज्यामुळे वारंवार वीजपुरवठा खंडित होत असे. महावितरणने आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अंगीकार करून हे चित्र पूर्णपणे बदलले आहे:
• अद्ययावत प्रणाली आणि ऑटोमेशन: रिअल-टाइम मॉनिटरिंग आणि त्वरित फॉल्ट डिटेक्शनसाठी अद्ययावत प्रणालीचा वापर करण्यात आला आहे.
• स्मार्ट मीटरिंग: वीज वापराच्या अचूक नोंदीसाठी आणि ग्राहकांच्या सोयीसाठी स्मार्ट मीटर्सचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार करण्यात आला आहे.
• पायाभूत सुविधा: हजारो नवीन उपकेंद्रे आणि ट्रान्सफॉर्मर्सच्या उभारणीतून वितरण क्षमता अनेक पटींनी वाढली आहे.

कृषी क्षेत्राला नवा आधार: ‘मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी’: महाराष्ट्राचा कणा असलेल्या शेती क्षेत्राला दिवसा वीज देणे, हे अनेक वर्षांपासूनचे एक मोठे आव्हान होते. महावितरणने ‘मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजना २.०’ च्या माध्यमातून या आव्हानाचे रूपांतर संधीत केले आहे. आज हजारो कृषी वाहिन्यांचे सौर ऊर्जीकरण झाल्यामुळे लाखो शेतकऱ्यांना दिवसा वीज मिळत आहे. हे केवळ सिंचनासाठीच नव्हे, तर ग्रामीण भागातील अर्थव्यवस्थेला गती देण्यासाठीही एक गेम चेंजर ठरले आहे.

सामाजिक दायित्व: एक संवेदनशील चेहरा: महावितरणने आपल्या सामाजिक जबाबदारीचे भान नेहमीच जपले आहे.
• महिला सक्षमीकरण: सरळसेवा भरतीत 33 टक्के महिला आरक्षण देणारी महावितरण ही देशातील पहिली वीज कंपनी आहे. आज हजारो महिला कर्मचारी तांत्रिक पदे भूषवून लिंगभेदाच्या पलीकडे जाऊन आपली क्षमता सिद्ध करत आहेत.
• अनुकंपा भरती: आपल्या वीरगती प्राप्त किंवा मृत कर्मचाऱ्यांच्या वारसांना हक्काची नोकरी देऊन, 8 हजारांहून अधिक कुटुंबीयांना आधार देण्याचे काम महावितरणने केले आहे. ही एक अत्यंत संवेदनशील आणि सकारात्मक बाब आहे.

उद्योगांना बळ आणि महाराष्ट्राची आर्थिक प्रगती महाराष्ट्राला ‘देशाचे पॉवरहाऊस’ म्हणून ओळखले जाते. महावितरणने उद्योगांना 24 तास अखंडित वीज पुरवठा सुनिश्चित करून राज्याला जागतिक गुंतवणुकीचे केंद्र बनवण्यात मोलाची भूमिका बजावली आहे. उद्योगांमधील उत्पादकता वाढल्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर रोजगाराच्या संधी निर्माण झाल्या आहेत, ज्याचा थेट फायदा राज्याच्या जीडीपीला झाला आहे.

भविष्यातील वाटचाल: हरित ऊर्जा आणि शाश्वत विकास अध्यक्ष तथा व्यवस्थापकीय संचालक श्री. लोकेश चंद्र यांच्या नेतृत्वाखाली, महावितरण आता ‘ग्रीन एनर्जी’ कडे वेगाने वाटचाल करत आहे. 2030 पर्यंत 38 हजार मेगावॅट हरित ऊर्जेसह 45 हजार मेगावॅट विजेची भर टाकण्याचे उद्दिष्ट हे महाराष्ट्राला जगातील शाश्वत ऊर्जेचे नेतृत्व करण्यासाठी सज्ज करत आहे. ‘शून्य अपघात महावितरण’ ही मोहीम राबवून कंपनीने आपल्या कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेलाही सर्वोच्च प्राधान्य दिले आहे.
महावितरणचा हा 21 वर्षांचा प्रवास हे सिद्ध करतो की, जर ध्येय स्पष्ट असेल आणि कष्टाची जोड असेल, तर आव्हाने ही प्रगतीची पायरी ठरतात. मुख्यमंत्री आणि ऊर्जामंत्री ना. श्री. देवेंद्र फडणवीस तसेच ऊर्जा राज्यमंत्री ना. श्रीमती मेघना बोर्डीकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली व अपर मुख्य सचिव (ऊर्जा) श्रीमती आभा शुक्ला आणि अध्यक्ष तथा व्यवस्थापकीय संचालक श्री लोकेश चंद्र यांच्या नेतृत्वात महावितरण केवळ वीज वितरण कंपनी न राहता, ती महाराष्ट्राच्या विकासाची एक अखंड ऊर्जा वाहिनी बनली आहे. आजचा हा वर्धापन दिन केवळ एक उत्सव नाही, तर भविष्यातील प्रगतीची नवी जिद्द आहे. येणाऱ्या काळात अधिक आधुनिक, डिजिटल आणि पर्यावरणपूरक महावितरण पाहणे, हे प्रत्येक महाराष्ट्रवासीयासाठी अभिमानास्पद असेल.

– योगेश विटनकर
उपमुख्य जनसंपर्क अधिकारी,
प्रादेशिक संचालक कार्यालय, नागपूर.