‘स्मार्ट मीटर’: वीज ग्राहकांचा विश्वासू आणि हक्काचा सोबती!

नागपूर (Nagpur), दि. 21 मे 2026: महाराष्ट्राच्या ऊर्जा क्षेत्राला आधुनिकतेची आणि प्रगतीची नवी दिशा देत, महावितरणतर्फे संपूर्ण राज्यात ‘स्मार्ट मीटर’ बसविण्याची महत्त्वाकांक्षी मोहीम अत्यंत वेगाने आणि यशस्वीपणे राबविली जात आहे. ग्राहकांना अधिक सक्षम, पारदर्शक, जलद आणि आंतरराष्ट्रीय दर्जाची सेवा देण्याच्या उत्कृष्ट उद्देशाने सुरू झालेला हा उपक्रम राज्याच्या ऊर्जा क्षेत्रातील एक क्रांतिकारी पाऊल ठरत आहे. सुरुवातीचा किरकोळ संभ्रम आणि शंका दूर सारून, जागरूक ग्राहक आता या अत्यंत फायदेशीर आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचे उत्स्फूर्त आणि सकारात्मकतेने स्वागत करत आहेत.

ग्राहकांच्या या वाढत्या विश्वासामुळेच या मोहिमेने अल्पावधीतच एक मोठा आणि ऐतिहासिक टप्पा गाठला आहे. आजच्या घडीस संपूर्ण महाराष्ट्रात तब्बल 1 कोटी 7 लाखांवर ग्राहकांनी हे स्मार्ट मीटर आनंदाने स्वीकारले असून ते यशस्वीपणे बसविण्यात आले आहेत. नागपूर परिमंडलाचा विशेष विचार केल्यास, नागपूर जिल्ह्यात सुमारे 5 लाख 55 हजार, तर वर्धा जिल्ह्यातील 1 लाख 40 हजार ग्राहकांनी या डिजिटल सुविधेचा लाभ घेण्यास सुरुवात करून आधुनिकतेकडे पाऊल टाकले आहे.

पारंपरिक मीटरच्या तुलनेत हे नवीन स्मार्ट मीटर तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने अत्यंत प्रगत, अचूक आणि सुरक्षित आहेत. हे मीटर्स थेट महावितरणच्या मुख्य केंद्रीय प्रणालीशी (सेंट्रल सर्वर) जोडलेले असल्यामुळे दरमहा ठरलेल्या निश्चित तारखेला, कोणत्याही मानवी हस्तक्षेपाशिवाय अचूक रीडिंग डिजिटल पद्धतीने आपोआप नोंदवले जाते. परिणामी, चुकीच्या किंवा अंदाजे वीज बिलांची जुनी समस्या आता मुळापासून पूर्णपणे संपुष्टात आली आहे. ग्राहकांना वेळेवर आणि 100 टक्के अचूक बिले मिळत असल्याने, सर्वसामान्य नागरिकांना आपल्या कौटुंबिक बजेटचे आगाऊ नियोजन करणे आता अधिक सोपे झाले आहे. या प्रगत तंत्रज्ञानाचे सर्वात मोठे आणि मुख्य आकर्षण म्हणजे महावितरणच्या अधिकृत मोबाईल ॲपद्वारे ग्राहकांना मिळणारा ‘रिअल-टाइम’ म्हणजेच तात्काळ वीज वापराचा डेटा होय. ग्राहक आता आपल्या मोबाईल स्क्रीनवर दररोज, अगदी दर तासाला किती वीज वापरली जात आहे, हे कुठेही न जाता घरी बसून एका क्लिकवर सहज पाहू शकत आहेत. यामुळे ग्राहकांना आपल्या वीज वापराच्या सवयींमध्ये सकारात्मक बदल करून पैशांची मोठी बचत करणे सहज शक्य झाले आहे.

ग्राहकांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी महावितरणने या योजनेत अत्यंत महत्त्वाची आणि ग्राहकस्नेही तरतूद केली आहे. हे आधुनिक स्मार्ट मीटर ग्राहकांसाठी पूर्णपणे मोफत बसवून दिले जात असून, त्यासाठी ग्राहकांकडून कोणत्याही प्रकारचे छुपे शुल्क किंवा एकही रुपयाची अतिरिक्त आकारणी केली जात नाही. तसेच, मीटर बदलल्यामुळे वीज दरात किंवा प्रति युनिट दरात कोणताही वाढीव बदल झालेला नाही. ‘महाराष्ट्र वीज नियामक आयोगाने’ (MERC) ठरवून दिलेलेच अधिकृत दर यासाठी लागू राहणार आहेत. या सर्व फायद्यांशिवाय, स्मार्ट मीटर वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी लागू असलेल्या टीओडी (Time of Day) वीज दरांमुळे सकाळी 9 ते सायंकाळी 5 वाजेपर्यंतच्या वीज वापरामध्ये तब्बल 85 पैसे प्रति युनिटची घसघशीत सवलत देखील ग्राहकांना मिळत आहे. हे मीटर पूर्वीप्रमाणेच ‘पोस्टपेड’ स्वरूपातच कार्यरत राहणार आहेत, त्यामुळे ग्राहकांनी मीटरबाबत पसरणाऱ्या कोणत्याही चुकीच्या अफवांवर किंवा भ्रामक माहितीवर अजिबात विश्वास ठेवू नये.

वीज पुरवठ्याची गुणवत्ता आणि दर्जा अधिक उंचावण्यातही हे स्मार्ट मीटर्स मैलाचा दगड ठरत आहेत. परिसरातील वीज पुरवठ्यात किंवा ट्रान्सफॉर्मरमध्ये काही तांत्रिक बिघाड झाल्यास, त्याची ऑटोमॅटिक माहिती महावितरणच्या नियंत्रण कक्षाला (कंट्रोल रूम) तात्काळ आणि आपोआप मिळते. यामुळे भविष्यात ग्राहकांचा तक्रार करण्याचा वेळ वाचेल, महावितरणची यंत्रणा स्वतःहून सक्रिय होईल आणि नागरिकांना अखंडित तसेच दर्जेदार वीज पुरवठा मिळेल. एकूणच वीज वापराची अचूकता, बिलांची पारदर्शकता, पैशांची बचत आणि वेळेची बचत करणारी ही संपूर्ण यंत्रणा ग्राहकाला खऱ्या अर्थाने ‘स्मार्ट’ आणि स्वावलंबी बनवणारी आहे. म्हणूनच, महावितरणच्या या महत्त्वाकांक्षी डिजिटल क्रांतीला व प्रगतीच्या प्रवासाला नागरिकांनी आपले राष्ट्रीय कर्तव्य समजून उत्स्फूर्त सहकार्य करावे, असे आग्रहाचे आवाहन महावितरणचे उपमुख्य जनसंपर्क अधिकारी यांच्यातर्फे करण्यात आले आहे.

– उपमुख्य जनसंपर्क अधिकारी,
महावितरण, नागपूर